تبلیغات
تاریخ و تمدن ایران History & Culture of Iran
تمدن ایران زمین

پل باستانی گاومیشان، در خطر نابودی

سورنا لطفی‌نیا :
پل گاومیشان از آثار تاریخی و ملی استان ایلام، که سازه‌ای نیمه‌ویرانه از گذشته
 بوده، هر روز بر ویرانی‌اش افزوده می‌شود.
این پل بر روی رودخانه «سیمره» در شهرستان «دره شهر» در گستره‌ای به نام گاومیشان
و  بر سر یکی از راه‌های فرعی راه ابریشم ساخته شده است و در سال  1377 به شماره
 2222 از سوی سازمان میراث فرهنگی کشور، در آثار ملی کشور به نام استان ایلام،
ثبت شده است.
رودخانه سیمره و چشم‌اندازهای زیبایش در کنار پل تاریخی گاومیشان  این محل را
یکی از گردشگاه‌های مردم استان و دیگر استان‌های کشور كرده است.
بر پایه‌ی دیدگاه‌های گوناگون نام این پل برگرفته از «گومیشه» یعنی جای پرورش گاو است
اما بسیاری نیز نام این پل را «گاماسا» می‌دانند  و براین باورند كه، «گاماسا» از دو  واژه
«گا» یعنی گاو و «ماس» به معنی ماهی ساخته شده است.
 

شوربختانه در کنار این پل تاریخی هیچ‌گونه امکانات گردشگری نیست و نام ایلام نیز از روی

تابلوی میراث‌فرهنگی پاك شده است.
در تابلو نوشته شده است «هر گونه دخل و تصرف و تجاوز به حریم بنای تاریخی پل

گاومیشان ممنوع و پیگرد قانونی دارد» حال آن‌که این پل تاریخی هیچ حریمی ندارد و

هیچ گونه حفاظی برای جلوگیری از ویرانی وجود ندارد.
پل تاریخی گاومیشان نشان می‌دهد، روزگاری آب رودخانه «سیمره» بسیار بالا بوده است

و برای این‌که بتوان به آن‌سوی رودخانه رفت، این پل بسیار بزرگ،  فنی و پیچیده ساخته

شده است.
پل تاریخی گاومیشان از پنج چشمه بزرگ به درازای 175 متر و پهنای گذر 8.20 سانتی

متر با قلوه‌سنگ و آجر و ملات و گچ نیم‌کوب ساخته شده است و امروزه تنها یکی از این چشمه‌ها سرپا است.
بخش‌هایی از این پل در سال 1334 مهی(:قمری) به شوند(:دلیل) زمین لرزه نابود شد.
ریختن سنگ‌های پل، زیبایی‌های پل گاومیشان را كمرنگ كرده و یادگاری نوشتن و ریختن زباله،

كه كاری همیشگی در آثار تاریخی استان ایلام شده است در این اثر نیز به چشم می‌خورد.

در بخش‌هایی از پل تاریخی گاومیشان سنگ‌ها روز به روز کمتر می‌شوند و بخش‌هایی که
سال‌های گذشته بهسازی شده است باز دچار ویرانی شده است.
 پایه‌ها و تکیه‌گاه‌های اصلی پل مدور و قطور است و مصالح آن از سنگه‌ای مکعبی بزرگ و
تراشیده در ابعاد مساوی است که به گونه‌ی  "رگ چین" به روی هم چیده شده‌اند و پایه اصلی
پل را به وجود آورده است.
داخل پایه‌ها نیز از قلوه سنگ و ملاط گچ پر شده و مصالح پل سنگ و ملاط گچ و در سقف تاق‌ها از آجر است، که همگی در پیچیدگی این پل نقش دارند.
تاق‌های جناغی، دالان‌ها و راهروها همگی از آجرهایی به ابعاد 20 در 25 سانتی متر ساخته
شده است و نمای این پل تاقچه‌های بسته و باز و موج شکن‌هایی دارد که به وسیله راهروها با
چند پل به هم پیوند می‌شوند که این نیز حتا امروزه بسیار مهندسی به چشم می‌رسد.
وجود پله‌ها در میان دالان ستونی میانی، بازگوكننده‌ی این است که این پل تنها یک پل نبوده
و با توجه به راهروها‌ی درونی، پلکان و … به عنوان کاروانسرا از آن برای سر پناه به هنگام گذر
سود می‌برده‌اند.  از روزگار ساسانیان تا قاجاریان، بهسازی‌هایی بر روی آن انجام گرفته است.






طبقه بندی: تازه های تاریخی، مکان های تاریخی،